Schaffen wir das?

Vorige week was het DWDD Summer College van NOS-correspondent Jeroen Wollaars over Duitsland op TV. Het doet mij goed, als kind van een Duitse moeder, dat iemand zich zo enthousiast engageert met het land. Sterker nog, mijn moeder heeft zelf veel moeite het enthousiasme van Jeroen Wollaars over haar eigen land, op te brengen. Wat ik zo bijzonder vond, was dat Jeroen Wollaars in drie kwartier echt heel goed Duitsland wist te analyseren. De schuldcultuur, de wens Gutmensch te zijn, en tegelijkertijd de rauwe kant van Duitsland die zich openbaart in de brandstichtingen op AZCs en stupide Pegida-beweging. En natuurlijk de Tweede Wereldoorlog. Vooral hoe Wollaars dit alles wist te linken aan het recente ‘Wir schaffen das’-mantra, is bijzonder knap gedaan. In zekere zin is ‘Wir schaffen das’ te zien als de Duitse versie van ‘Yes we can’, met dezelfde enthousiaste onthaal. En helaas met dezelfde milde ontnuchtering, na verloop van tijd.

Wat mijzelf altijd zo opvalt, is dat Duitsland echt een land is van immense tegenstellingen. Aan de ene kant heb je de doodserieuze Duitser, die in zijn hele leven nooit echt een grapje zal maken. Waar je nooit een bezoekje kan doen, zonder een afspraak te maken van tevoren. Een grote groep in Duitsland. Aan de andere kant heb je de hele ‘Ökotussie’-beweging, de grote groep Duitsers die kickt op bio-dynamisch eten, obsessief afval scheiden, ‘Energiewende’, en ‘Die Grünen’. Natuurlijk heb je nog een grote groep daartussen, die net als de eerste groep de auto als statussymbool ziet, zijn eigen huis bouwt, en net als de tweede groep bewust nadenkt over duurzaamheid en ook zeker bereid is zich in te zetten voor vluchtelingen. Wat ze bindt, is een mentaliteit van hard werken, het goed willen doen, die in Duitsland einfach selbstverständlich is. En natuurlijk de liefde voor Kuchen und Gebäck. Dan heb je Duitsland zo’n beetje wel te pakken.

De schuldcultuur, waar Wollaars op wees, kan ik 100% beamen. Binnen onze eigen familie wordt vaak gewezen op schuld. Ik heb het gevoel dat Duitse ruzies veel sneller bij de schuldvraag aankomen, dan in Nederlandse ruzies het geval zou zijn. Altijd moet een dader worden aangewezen. Dit sluit ook mooi aan bij de algehele directheid van de Duitser. Waar in Groot-Brittannië zou worden gezegd, “Would you please not feed the animals”, zou dat in Duitsland regelmatig gezegd worden met “Das füttern der Tieren ist strengstens verboten”. Die Duitse fascinatie met de schuldvraag, brengt ook inderdaad de fascinatie voor de Tweede Wereldoorlog met zich mee. Ik vond dat Wollaars het mooi beschreef als het fenomeen van “Aufarbeitung”. Maar inderdaad, als je zoveel doden op je geweten hebt, mag dat ook wel.

Echter, in Duitsland is er het grote gevaar dat de politieke correctheid doorslaat. Sterker, de Nederlandse political correctness is er niets bij. Wanneer mijn tante de CDU al als heftig rechtse partij ziet, en alles daarbuiten als nazi-sympathisanten, dan slaat er iets door. Wanneer het na de ‘Sylvesternacht-attacken’ in Keulen vier hele dagen stil blijft in de media, uit angst bij politiek en de media zelf, de vluchtelingen in een kwaad daglicht te zetten, is er iets goed mis. En vooral, juist doordat Duitsland zo trots is op zijn niet-populistische cultuur, zien ze niet onder ogen dat er juist nu wel degelijk een gevaarlijk populisme aan het opkomen is. Want als je als AfD zegt dat je het leger wilt inzetten om op vluchtelingen te schieten aan de grenzen, ja dan ben je geschift. Als je als Pegida-beweging maar één zin verwijderd bent, van “Wat was het fantastisch van 1933 tot 1945”, dan is er echt iets mis. Ook vandaag de dag bewijst Duitsland, dat dat wat de buren qua gevaarlijk populisme kunnen, dat ze dat beter kunnen. Altijd net een stapje verder, net een stapje gründlicher. Daar was Jeroen Wollaars ietwat te positief over. Laatst vroeg mijn opa me of er in Nederland ook al aanslagen waren geweest. Nee, zei ik, nog niet. Waarop mijn opa erop wees dat dat zeker er aan lag dat wij niet zoveel vluchtelingen hebben opgenomen. Er is wel degelijk een verschuiving bezig in Duitsland sinds ‘Wir schaffen das’. Waar Merkel tot 2015 de onbetwist beste en machtigste leider van Europa was, heeft ze nu aardig wat mensen tegen zich gekregen. Met name de beelden van Horst Seehofer, leider van de Beierse CSU, waren tekenend. Hij zag er echt ten einde raad uit, dat leek niet gespeeld. Dit in tegenstelling tot wat vaak wordt beweerd in de media, dat het allemaal een politiek spel is. Het welkom van de vluchtelingen is inderdaad een grote mogelijkheid voor vooruitgang in Duitsland, en het moraal gezien moedige en krachtige, maar zorgt ook voor grote spanningen. Ich bin gespannt ob wir es schaffen.

-Max Boeré


Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *