Een liberaal kan abortus moreel afkeuren

Toen ik in de derde klas van de middelbare school leerde over het liberalisme, ondervond ik al dat deze stroming het meest aansloot op mijn eigen denkbeelden. Vrijheid van meningsuiting en een vrije markt zag en zie ik nog steeds als een groot goed. Ook ben ik nog steeds een groot voorstander van lichamelijke autonomie. Hierbij hoort het mogen gebruiken van drugs en het kiezen voor euthanasie. Tot een aantal maanden geleden hoorde hier ook het recht om voor een abortus te kiezen bij. Ik zag het als het recht van de zwangere vrouw om te beslissen over haar lichaam. Het ongeboren kind was als embryo of foetus niet meer dan een klompje cellen of hooguit een soort garnaal waar het operatief verwijderen niet moreel slechter was dan het doden van een dier om het op te eten. In beide gevallen waren het vormen van leven die ik niet veel waard vond. Er was wellicht nog een belangrijkere onderliggende reden waarom ik een voorstander van abortus was. Ik identificeerde mezelf als liberaal, daar behoorde het pro-choice zijn ook bij. Mensen die abortus als iets verkeerds zagen, waren in mijn ogen al dan niet goedbedoelende christenen die de foetus als een heilige ziel beschouwden, die niet gedood mocht worden omdat dit niet onderdeel was van Gods plan. Zelf kon ik mij totaal niet identificeren met dit kamp omdat ik het niet rationeel vond en veel van hun argumenten voor mij niet opgingen. Het was daarom ook logisch om niet verder na te denken over deze kwestie.

Een aantal maanden geleden hoorde ik uit verschillende hoeken argumenten tegen abortus die geen religieuze oorsprong hadden. Deze argumenten waren de moeite waard om naar te luisteren omdat ik de mogelijkheid openhield dat ze voor mij ook zouden kunnen gelden. Waar zou de grens moeten worden getrokken bij abortus? Zelf had ik hier nog geen duidelijk antwoord op. Ik vond in ieder geval niet dat een abortus tot de geboorte uitgevoerd mocht worden omdat er dan al sprake was van een volgroeide baby. Het nog in de buik zitten zag ik niet als een morele goedkeuring om deze baby te doden. Op 22 januari 2019 werd de Reproductive Health Act aangenomen in New York. Deze wet houdt onder andere in dat een zwangere vrouw tot vlak voor de geboorte abortus zou kunnen ondergaan indien er een risico voor haar gezondheid is. In eerst instantie dacht ik dat dit enkel ging over zaken waar de moeder levensgevaar loopt. De definitie van gezondheid ligt echter een stuk ruimer.  Volgens een andere uitspraak die het Hooggerechtshof heeft gedaan is de definitie van gezondheid namelijk het volgende: ‘health” refers to “all factors — physical, emotional, psychological, familial, and the woman’s age — relevant to the well-being of the patient” when it comes to an abortion.’[1] Het idee om een bijna geboren baby te vermoorden, omdat het bijvoorbeeld niet financieel uitkomt voor de vrouw, vind ik verschrikkelijk. Ik hoop dan ook dat deze trend niet voort wordt gezet.

Nogmaals, waar ligt de grens voor morele afkeuring van abortus dan? In Nederland is een abortus tot de 24e week toegestaan.[2] Er wordt vanuit gegaan dat tot die tijd de baby niet zelfstandig buiten de baarmoeder kan overleven. In de meeste gevallen is dit ook zo.  Is dit echter een goede rechtvaardiging? Ik zie geen goede reden waarom de mogelijkheid tot zelfstandig te overleven een leven meer of minder waard maakt. Inzake deze kwestie vergelijk ik de foetus met een comapatiënt die aan de beademing zit. De comapatiënt kan in dit geval niet zelfstandig leven, net als dat een foetus niet buiten de baarmoeder kan overleven. Als we weten dat de comapatiënt na een aantal maanden zelfstandig kan leven zonder beademing, dan zullen de meeste mensen beamen dat het moreel verkeerd is om deze van de beademing af te halen. Dit geldt voor mij ook voor de foetus. De wetenschap dat deze foetus over een aantal maanden een gezonde baby kan zijn maakt het verkeerd om deze het leven te ontnemen.

Wanneer is er sprake van leven? Dit kun je zien als een filosofische of religieuze kwestie. Biologen beschouwen dit echter niet als een subjectieve discussie en maken onderscheid tussen verschillende type cellen. Een onbevruchte eicel en een zaadcel zijn wel levend materiaal, maar geen organisme op zichzelf. Deze cellen zijn onderdeel van het organisme waar het vandaan komt en worden niet vanzelf een embryo. Leven heeft de mogelijkheid om na verloop van tijd nieuwe type cellen te vormen. Als ik een levercel op een petrischaaltje laat groeien dan zullen er na verloop van tijd geen andere cellen dan levercellen ontstaan. De moleculaire opmaak van een bevruchte eicel (ook wel zygote genoemd)[3] is anders dan die van eicel en een zaadcel. Een bevruchte eicel vormt al snel een blokkade tegen nieuwe zaadcellen. De bevruchte eicel gedraagt zich dus ook anders. De zygote voldoet aan de definitie van een organisme. Een organisme is een levend wezen. Als we spreken over een menselijke bevruchte eicel dan spreken we dus over een levend menselijk wezen.[4]

Spreken over een persoon is veel subjectiever. Volgens sommigen is er bewustzijn nodig om te kunnen spreken van een persoon. Bewustzijn is echter onduidelijk vast te stellen omdat er verschillende fases zijn van bewustzijn. Daarbij, is de aanwezigheid van bewustzijn wel relevant in de discussie of iets wel of geen persoon is? De eerdergenoemde comapatiënt is buiten bewustzijn. Toch spreken we in dit geval over een persoon. Waarom sommige levende menselijke wezens wel personen zijn en anderen niet, vind ik een lastige discussie. Zelf zie ik het depersonaliseren van andere mensen als een gevaarlijke tendens. Op deze manier kan het doden van andere mensen makkelijk gerechtvaardigd worden. Ik zie het liefst een samenleving waar we ieder mens als een persoon zien, ongeacht zijn of haar cognitieve ontwikkeling.

Zelf ben ik tot de conclusie gekomen dat ik een embryo als een onderontwikkeld persoon zie, dat kan uitgroeien tot een ontwikkeld persoon. Daarom vat ik het bewust verwijderen van deze persoon, met als doel het niet meer te laten leven, op als een vorm van moord. Moeten we elke vorm van moord als moreel verkeerd zien? Nee. In een aantal gevallen vind ik het doden van een ander mens moreel te rechtvaardigen. Als er bijvoorbeeld sprake is van zelfverdediging wordt dit niet afgekeurd. In de meeste gevallen van zelfverdediging is er sprake van iemand die bewust iemand anders wat aan probeert te doen. Het slachtoffer moet zich verdedigen tegen een acuut gevaar. Bij abortus is er echter sprake van een onschuldig levend wezen dat om wat voor reden dan ook ongewenst is. In uitzonderlijke gevallen zou er sprake kunnen zijn van een levensbedreigende situatie voor de moeder. Als zij bijvoorbeeld nog heel erg jong is en geen kind kan laten groeien in haar buik. Dit geval zie ik als een andere morele afweging. De foetus zou waarschijnlijk toch sterven. De persoon die zwanger is overleefd het waarschijnlijk alleen als er een abortus plaats vindt. In de meeste gevallen van abortus loopt de moeder echter geen direct gevaar, maar is het krijgen van een kind op dat moment onwenselijk. Daarom ben ik tot de conclusie gekomen dat het merendeel van de abortussen in mijn ogen moreel afkeurenswaardig is. Het is een lastig onderwerp en in veel gevallen een zware keuze die iemand moet maken waarbij beide uitkomsten negatieve gevolgen hebben. Ik denk zelf nog steeds over dit onderwerp na en ben eveneens van mening dat het belangrijk is dat zowel voor- als tegenstanders dit blijven doen. Door met elkaar in dialoog te gaan kunnen we er wellicht achter komen wat de beste keuze is. Een groot deel van de mensen die dit leest is waarschijnlijk een voorstander van abortus. Ik hoop dat ik hen hiermee aan het denken heb kunnen zetten. Het is en blijft prima mogelijk om liberaal te zijn en abortus moreel af te keuren.

Roel Biemans


[1] https://eu.democratandchronicle.com/story/news/politics/albany/2019/02/01/abortion-law-ny-what-reproductive-health-act-does-and-doesnt-do/2743142002/

[2] https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/abortus/vraag-en-antwoord/abortus-hoeveel-weken

[3] https://www.allesoverdna.nl/kennisbank/zygote/

[4] https://lozierinstitute.org/a-scientific-view-of-when-life-begins/

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *